... во епизодата “Панталоните од шефицата”

Во средно бев онаа која секогаш имаше кредит на мобилен. Беше невозможно јас да останам без кредит, па често ми се гребеа оние на кои родителите им ставаа секој месец кредит, а тие успеваа да го потрошат уште пред да го стават. За мобилниот штедев не знам колку време. Точно 5.300денари, Motorola T190, тегет со сиво и со антена богами, а и копчиња кои се стискаа сите наеднаш со еден палец. Го купив од Мобимак во ГТЦ. Кога го земав ниту јас, ниту сестра ми не знаевме како да свртиме број. Нејсе, после научив. До скоро го памтев и бројот иако не го користам скоро 10години. Мобилниот сама си го купив и под тоа го подразбирав за нормален фактот што и кредит ќе треба сама да си ставам. Секој 3ти месец си ставав 500че. Имав и стратегија за штедење, за кога ќе изминува и третиот месец да имам 500че за да си купам кредит. 500 денари, за 3 месеци, значи 12 недели, значи 40денари неделно одеа во посебно плико со имe “Штедња за кредит за мобилен”.

Од секогаш сум била по штедењето. Уште како мала имав новчаник, преубав, лакиран и црвен, во кој штедев. Се собираа само 10ки од оние со Македониум и Крушево. После некое време се правеше цело купче, па број-број по цели денови. Не ги користев, само ги штедев, во тоа беше убавината. Сестра ми еднаш ми ги укрупни во 100ка, а јас се утепав од плачење зашто претходно имав 10 банкноти, а после само една. :) Како изминуваше времето штедев за покрупни работи. За фотоапарат, за одмор...но пак штедев. Цел живот штедев и штедам, а кога се преселив во Норвешка дојдов со цели 500 евра, штедња за 26години и 2,5 години платена работа. Success...noooot..

Кога за прв пат отидов во продавница во Осло се шлогирав. Кога седнав на првото кафе во кафич пак, ми одеше да си плачам. Чисто од радозналост отидовме со, во тоа време незапечатената и непотпишаната љубов, да прашаме за кредит за стан во банка. Кога му ја кажавме ситуацијата на службеникот тој ни рече- “Знаете, не можам да ви кажам конкретни бројки за висина на кредит, каматна стапка и рок на отплата, се додека двајцата немате решенија за работа. Сепак, доколку сакате дојдете повторно утре, па ќе ви изработам план за штедење”. Се погледнуваме ние двајца зачудени. План за штедење?? План за штедење??? Тој на мене ќе ми кажува како се штеди. Bitch please. Иако си постар од мене едно 15години, кога јас почнав со првата штедња ти уште си одел на одмор со мама и тато.  Па, во средно успевав со 100денари да jадам цела недела у школо и викендот да идам у Hard rock. Ти на мене за штедење???

Осло иако е еден од најскапите градови во светот, сепак има многубројни начини да се купат работи за ефтино, скоро за без пари. Таквите како мене, шпараџии, ги обожаваат таканаречените loppemarked. Тое е нешто како garage sale, но се случува во основните школи за викенди и таму може да се најде од пиле млеко. Се што на некого не му се допаѓало и не му требало го донира во училиштата, а тие тоа го продаваат за десетици пати поефтина цена, а со парите купуваат инструменти за школскиот оркестар, реновираат двор или пак ги носат спортистите на турнир. Loppemarked е мојата Мека и Медина. :) Таму наоѓам се што ми треба, а дури и се што не ми треба, а морам да го имам. Се врќам со купишта дрангулии за кои добивам прекорни погледи по дома. А норвежаните таму купуваат со Икеа вреќи. Облека за децата, облека за себе, мебел, спортска опрема, тањири,чаши..сешто. Јас таму само за мојата најмила не купувам. Таа има и онака 4 братучеди и 2 братучетки од кои наследува тони облека и сите потребни реквизити.
А, пред некој ден ми вика шефицата- “Донесов две полни ќеси облека која ми е мала и ќе ја давам на Fretex (фирма за рециклирање која патем има и продавници за second hand облека и се за по дома, а заработените средсва одат во добротворни цели). Ако нешто ти се свиѓа, слободно земи.” Реков ок, иако немав намера ни да ѕирнам во ќесите. Па како, срамота е, си реков. После неколку саати гледам како едната колешка преместува купче облека од ќесата во својата канцеларија. Час подоцна ме довикува друга колешка и ми го кажува муабетот за облеката кој утрото ми го кажа шефицата. Три колешки се собрале над ќесите полни облека и буричкаат, гледаат, се мерат и премеруваат и си ги местат на страна парчињата кои им се допаѓаат. “Јас земав неколку блузи и суќња за ќерката”- ми кажува едната. “Овие супер ќе ми се за на викендица”- додава другата и ги сместува шорцевите на шефицата во својата канцеларија. 

И не е дека се сиромашни и немаат пари. Имаат тие пари да ме купат и мене и тебе сосе цели фамилии и се што поседуваме. Секоја од нив поседува ако ништо друго куќа вредна најмалку 300.000евра. Секоја од нив зработува месечно по најмалце 3000евра. А, една таква блуза може да се купи и за 10евра. Но сепак си земаат од понудената облека. Го сметаат тоа за природно. Не го сметаат за навреда гестот на шефицата која нуди носена облека. Најмалку од се се сметат за цигани што ќе ја земат и носат. И не, не се скржави. Знам дека на тоа помислуваат повеќето што го читаат ова. Па, нели и ние имавме изрека “Кој штеди-има”. Како и кога станавме граѓани од висок ред па само за расфрлање на пари кои ги немаме се зборува и се мисли. Што би рекол Ванчо Петрушевски во една македонска народна приказна-“ Арчи пари незаработени, неспечалени.”

Си велам, па кога тие можат зошто не и јас. Неколку норвешки брендови, H&M, ама и Ralf Lauren се провлекува низ марките. Фустани и блузи речиси необлечени. Скоро нови. Панталони сосе етикета сместувам во ќеса и ќе си ги носам дома. Ќе ги исперам и ќе ги носам на себе. А, кога ќе раскажам во Скопје дека сум земала носена облека од шефицата ќе ми се поднасмеат со зачудување. Оние другите пак, кремот кој носи само марка, ќе си рече “Брееееј оваа отиде во Норвешка за облека на старо да носи”. А јас само ќе си се насмевнам и нема да речам ништо. Зошто како што ми вика еден по дома- Ако самите не разбираат, не можеш да им објасниш.

Славица Савеска-Кењереш, во ленените панталони од шефицата